Nederland en de slechte relatie met penaltyreeksen: hoe gaat dat aankomend WK?

De Nederlandse selectie bezit vele kwaliteiten. Dat kunnen we ook zien aan eerdere prestaties, verwachtingen en het mooie arsenaal aan spelers wat de Oranje Leeuwen hebben gehad. Wel hebben we één enorme vijand: penaltyreeksen. Nederland is historisch slecht met penalty's en dat is toch iets waar we ons op moeten verbeteren. Met nog meer knock-outwedstrijden is de kans aanzienlijk dat je tegen een penaltyreeks aanloopt tijdens het WK 2026. Wat gaat Ronald Koeman doen?

Geschiedenis van de penaltyreeksen

In 1982 mochten we voor het eerst een penaltyreeks zien op een WK. Op dat WK moest West-Duitsland tegen Frankrijk voor het eerst afleggen op de elf meter. Hierbij wist Alain Giresse de eerste te maken namens de Fransen en had Uli Stielike de eerste misser. Uiteindelijk was het West-Duitsland wat wel doorging. Sindsdien hebben we - inlcusief deze reeks - in totaal 35 penaltyreeksen gehad. In deze series mochten we in totaal 320 genomen strafschoppen zien, 222 waren er uiteindelijk raak. In totaal zijn er drie finales beslist op basis van strafschoppen. 1994 (Brazilië - Italië), 2006 (Italië - Frankrijk) en 2022 (Argentinië - Frankrijk).

Psychologie achter de penalty's

Nu kunnen we beginnen over het praten in cijfers. De cijfers voor penalty's en reeksen zijn best interessant. Te beginnen met een normale penalty. Een normale penalty wordt benut met een slagingspercentage van 79,8%. Gaat het over een penalty in een shootout, dan wordt het percentage aanzienlijk minder, namelijk 70,3%. Dit verschil is meestal al te verklaren in druk. De druk valt vooral te zien in de volgende statistieken. Stel je moet scoren, anders ben je geëlimineerd (bijvoorbeeld: het staat 5-4, bij een gemiste penalty lig je eruit) dan wordt deze penalty maar 44% van de tijd benut. Is deze situatie andersom? Dan draaien de cijfers drastisch, 93% van de winnende penalty's worden benut. Verder is het verschil ook te zien tussen de laatste en eerste penalty, de eerste penalty wordt relatief rustig genomen, vaak zonder al te veel druk. De vijfde penalty heeft een slagingspercentage van net iets meer dan 64%. Sterker nog, elke gemiste penalty maakt het zwaarder voor de penaltynemer daarna.

De statistieken voor de keeper

Dan gaan we kijken naar de data van de keeper, want natuurlijk staat er iemand achter de bal, maar deze kan ook nog gestopt worden. Over het algemeen is het redelijk verdeeld. Gemiddeld 50% duikt naar links, 45% duikt naar rechts en de overige 5% blijft dus staan. Vrij weinig, maar de meeste penalty's worden ook niet door het midden geschoten. Ongeveer 17% van de penalty's op het WK wordt door het midden geschoten, 69% daarvan is raak. Toch kiezen spelers hier vaak niet voor, aangezien het vrij dom staat als je wel mist.

Action Bias is de term die dit beschrijft. Keepers hebben dit namelijk ook, blijf je staan en de speler scoort dan volgt er vaak commentaar. Mocht de keeper duiken, maar de bal vliegt er aan de andere kant in is de gedachte toch vaak dat de keeper in ieder geval heeft gedoken. Ondanks dat statistieken toch soms anders bewijzen en daar wisten een paar landen/keepers wel een truc voor.

Hoe bereiden landen zich voor?

Één van de meest bekende voorbeelden voor Nederland is: Tim Krul en Louis van Gaal. In de penaltyreeks tegen Costa Rica heeft Louis van Gaal ter voorbereiding een plan bedacht. De wissel van Krul - die het veld in kwam voor Cillessen - was een zeer bewuste keuze. Dit zijn dingen die goed kunnen werken, het oefenen op druk en de tegenstander ietwat in de war brengen. Tegen Argentinië - in de halve finale van dat WK - kon Louis van Gaal dit trucje helaas niet herhalen. Daar eindigde het dan ook, uitschakeling door penalty's.

Emilio Martinez is ook een formidabel voorbeeld. Misschien wel één van de meest gehate keepers op dit moment en dat zou best terecht kunnen zijn. Martinez wist in de afgelopen editie van het WK erg bepalend te zijn voor de Argentijnen. Emiliano Martinez staat erom bekend om ballen op te pakken voordat de penaltynemer de bal überhaupt heeft, fluistert wat dingen en probeert voornamelijk veel angst te zaaien. Helaas werkte dit goed: Nederland werd uitgeschakeld na de wonderbaarlijke comeback door Wout Weghorst en in de finale zag Emiliano Martinez dat Aurelien Tchouameni de beslissende penalty naast schoot. Inmiddels zijn de regels wel aangepast, maar keepers weten dondersgoed wat ze moeten doen.

Verder zijn er ook nog landen als Kroatië en Duitsland. Kroatië is uitstekend qua penaltyreeksen en staat bekend om uitgebreide penaltytrainingen. De Duitse voetbalbond daarintegen werkt weer met veel sportpsychologen om de spelers om te laten gaan met druk. Vele manieren in ieder geval, maar wat heeft tot nu toe gewerkt?

Welke landen zijn het best en welke het slechst op het WK?

Ondanks dat een penaltyreeks vaak als een soort 'geluk' voelt, is dat in de realiteit toch anders. Er zijn landen die ijzersterk presteren, maar er zijn ook landen die helaas minder presteren. We zullen je de drie beste landen laten zien, maar ook de drie slechtsten. Die zullen je misschien het meest verbazen.

We kunnen hieruit simpel concluderen: Duitsland en Kroatië zijn veruit het meest overtuigend. Hieruit blijkt dat deze landen toch effectief zijn in iets of is het een kwestie van geluk? Op het WK van 2018 was te merken hoe belangrijk deze efficiëntie was voor Kroatië, met twee gewonnen reeksen waren ze ineens finalist.

Één van de meest verbazingwekkende landen: Spanje. Het land wat een tijd lang Europa, maar ook de wereld, wist te domineren heeft een 100% verliesreeks op penaltyreeksen. Dat is echt bizar. Een team wat qua spel geweldig is, individueel veel talent bevat, maar zodra het om een penaltyreeks gaat in elkaar stort. Sommige dingen lijken niet te verklaren.

Nederland en hun trieste relatie met penaltyreeksen

In de tabel is ons landje helaas ook te zien. Nederland heeft van de vier penaltyreeksen alleen Costa Rica verslagen. Als we de EK's meenemen is het alsnog niet best. In de vijf penaltyreeksen heeft Nederland in totaal dan maar één gewonnen. Louis van Gaal wist dus een knap staaltje werk te laten zien in de kwartfinale tegen Costa Rica, maar de ronde daarna verloren we de reeks tegen Argentinië waar Ron Vlaar en Wesley Sneijder een penalty mistte. Ronald Koeman zal er niet mis aan doen om penaltyreeksen écht goed te gaan trainen. Met meer knock-outwedstrijden dan ooit, kan het voor Nederland anders erg moeilijk worden.

Wat te doen bij de WK Pool?

Voor een WK Pool is het handig om rekening te houden met deze data. Er zijn vele factoren die uiteindelijk bepalend kunnen zijn, maar zelfs met al deze factoren blijft het toch een gok. Ook voor ons Nederland is het niet te hopen dat dit altijd zo zal blijven gaan, maar voor nu geven we de tegenstanders in penaltyreeksen toch voordeel van de twijfel. Bekijk hier de tips voor de WK Pool:

• Meer penaltyreeksen dan ooit te voren: de kans is groot dat het record voor de meeste penaltyreeksen op een toernooi verbroken gaat worden. Houdt er zeker rekening mee, ook als je uitslagen moet voorspellen.

• Houdt rekening met de keepers: goede keepers - zoals dus een Emiliano Martinez - kunnen dus bepalend zijn voor een penaltyreeks. Houdt hier altijd rekening mee.

• Nederland nadeel, maar Duitsland en Kroatië misschien een voordeel: natuurlijk kan het altijd veranderen, maar zoals het lijkt gaat Nederland het niet halen als het op penalty's uitkomt. Daar waar we Kroatië en Duitsland misschien het voordeel van de twijfel geven. Hier kun je rekening mee houden bij het voorspellen.

Nog ongeveer twee maanden tot het WK 2026: bereid je voor met ons!

Wil jij alles weten over het aankomend WK wat in de Verenigde Staten, Canada en Mexico wordt gespeeld? Dan ben je bij Voetbalwedden.net bij het juiste adres! Van het speelschema van het Nederlands elftal tot aan de vrijetrappen specialisten. Alles kan je vinden bij ons. Wil je op de hoogte blijven? Dan hebben wij dé nieuwssectie voor jou met alles over het WK 2026! Vergeet uiteraard ook niet onze WK Pool, waar je heer-lij-ke prijzen kan winnen. Het WK begint hier.