Iran dreigt met WK boycot na Amerikaanse luchtaanvallen

De deelname van Iran aan het naderende WK voetbal in de Verenigde Staten, Mexico en Canada hangt aan een zijden draadje. Na recente Amerikaanse en Israëlische militaire operaties, waarbij de Iraanse opperste leider Ayatollah Ali Khamenei om het leven kwam, heeft de Iraanse minister van sport laten weten dat een boycot vrijwel zeker is. FIFA staat voor een logistiek raadsel: wie vervangt de ploeg zo kort voor het toernooi?

De spanningen in het Midden-Oosten zijn tot een kookpunt gestegen na een grootschalig offensief dat op 28 februari begon. Volgens lokale autoriteiten zijn er inmiddels meer dan duizend burgerslachtoffers gevallen. De politieke chaos heeft nu ook de sportwereld bereikt. Ahmad Donyamali, de Iraanse minister van sport, verklaarde op de staatstelevisie dat deelname aan een toernooi in de VS onmogelijk is. "Dit corrupte regime heeft onze leider vermoord. Onze spelers zijn niet veilig en de voorwaarden voor deelname ontbreken fundamenteel”, aldus Donyamali.

FIFA heeft de touwtjes in handen

Indien Iran zich daadwerkelijk terugtrekt, wijzen de reglementen van de FIFA naar artikel 6. Hierin staat dat de wereldvoetbalbond bij overmacht naar eigen inzicht mag handelen. De FIFA kan besluiten om groep G – waar Iran zou spelen tegen België, Egypte en Nieuw-Zeeland – af te werken met slechts drie teams. De meest waarschijnlijke optie is echter dat er een vervanger wordt aangewezen om het speelschema intact te houden.

De grote vraag is wie dat ticket krijgt. Omdat de kwalificatie in Azië een complex proces is, zijn er meerdere gegadigden. De Verenigde Arabische Emiraten lijken de eerste logische keuze, aangezien zij als laatste afvielen in de strijd tegen Irak. Echter, ook de verliezer van de aanstaande intercontinentale play-off tussen Bolivia en Suriname wordt genoemd als mogelijke invaller. De FIFA kan zelfs besluiten om het hoogst geklasseerde land op de wereldranglijst dat zich niet kwalificeerde – zoals Italië – een uitnodiging te sturen.

Geen modern precedent

Het intrekken van een land zo kort voor een WK is ongekend. De laatste keer dat landen zich massaal terugtrokken na kwalificatie was in 1950, toen Schotland, Turkije, India en Frankrijk om uiteenlopende redenen wegbleven. Dat resulteerde destijds in een rommelig toernooi met slechts dertien teams.

Een recenter, maar kleiner voorbeeld vond plaats bij het WK voor clubs in 2025. Toen de Mexicaanse club León werd uitgesloten, organiseerde de FIFA op het laatste moment een play-off tussen Club América en LAFC om de vrijgekomen plek in te vullen. Een dergelijk scenario voor het WK is logistiek echter een nachtmerrie, aangezien teams, fans en veiligheidsdiensten zich maanden van tevoren moeten voorbereiden.

Trump: "Iran is welkom"

Ondanks de militaire vijandelijkheden lijkt de Amerikaanse overheid de sportieve deur op een kier te houden. FIFA-voorzitter Gianni Infantino sprak deze week met president Donald Trump. Volgens Infantino heeft Trump herhaald dat het Iraanse team 'uiteraard welkom is' om deel te nemen aan het toernooi op Amerikaanse bodem.

Toch blijft er scepsis. De Amerikaanse regering hanteert strikte inreisverboden voor burgers uit Iran, met slechts kleine uitzonderingen voor atleten. Bovendien werden afgelopen december al visa geweigerd aan Iraanse gedelegeerden voor de WK-loting.

Gastheerschap VS niet ter discussie

Hoewel het hoogst ongebruikelijk is dat een gastland een oorlog voert tegen een van de deelnemende landen, lijkt de organisatie van het WK in de VS niet in gevaar te komen. Er zijn binnen de FIFA geen signalen dat er wordt nagedacht over het verplaatsen van wedstrijden. Ook van een grootschalige internationale boycot door andere landen is vooralsnog geen sprake, aangezien de reacties op de militaire acties wereldwijd verdeeld blijven.

Voor de Iraanse voetballers, die zich vorig jaar glansrijk kwalificeerden, dreigt hun WK-droom nu te eindigen in de coulissen van de wereldpolitiek. De komende weken zal de FIFA de knoop moeten doorhakken: een gehavend schema of een last-minute vervanger.